On the metro you have to pay attention. There are more than three hundred stations, and they all have similar names. They are named after saints, obscure dead politicians (Ledru-Rollin, Jules Ferry), and long-forgotten battles (Eylau, Rivoli). If you are not careful, for example if you are reading a book, you will pass your station right by. That is why I didn't surface again at Place de Clichy, but at Porte de Clichy. I stood amidst the noise of the Boulevard Périphérique and in the shadow of the Tribunal, the courthouse of Paris. It is not an impressive temple to the goddess of justice, like the Palais de Justice on Île de la Cité. It inspires no respect for the wisdom of the law, but awe for large-scale bureaucratic efficiency. Since I was already there anyway and am curious by nature, I went inside. I walked into a random courtroom. The defendant, who lived in the 19th arrondissement, had struck his neighbor on the head with a bottle. The prosecutor made a key point of the fact that it was a glass bottle and therefore practically a murder weapon. The defendant's criminal and social background was thoroughly examined. He was born in Senegal and had lived in France long enough to be sentenced to six months in Bordeaux in 2004 for attempted robbery. He also had a number of thefts to his name. In between he had done regular work most of the time, but since 2015 he was on welfare. His lawyer had little faith in it. He did not deny that his client had made a mistake, but made a big deal of the constantly rising cost of living and the high unemployment, which particularly affected the 19th and 20th arrondissements. He started to recite statistics, but the prosecutor interrupted him and said that unemployment in France was not that bad and that she, too, was suffering from high prices, but that it had never occurred to her to bash her neighbor's head in. The suspect and his victim did not speak themselves, the former probably on the advice of his lawyer and the latter because he was still in the hospital. The three judges of the tribunal also remained silent. You couldn’t say for sure if they were listening attentively, as all three had a computer screen in front of them. They did make a serious impression, however, so I do not think they were playing digital versions of solitaire, gallows, or Battleship. I was curious to see how the verdict would turn out, but the wheels of justice turn slowly. The hearing was adjourned, and the bottle man was escorted away by a stern-looking guard in a dark blue uniform. I walked to the courtroom next door. A group of people came out with in their midst a pityfully weeping woman. Here something serious had happened, but I missed it. The guard at the door stopped me and said that the court was closing. The courthouse hall is large, high, brightly lit, and bare. The floor is sparkling smooth and clean, footsteps sound hollow, and voices are muffled. You feel like a very small little human as you walk toward the exit, and you breathe a sigh of relief when you are back outside. But the tribunal's intimidating radiance does not extend far. On the square in front of the building is a metro entrance. There, just like at all stations on the north side of the city, a few boys are selling duty-free, smuggled cigarettes. Letter from Paris 2, published in Dutch in ARGUS Magazine in August 2026

Père Lachaise worked in education, but he owes his fame to his side job as confessor to Louis XIV. He lived with a pack of Jesuits in a large house on the east side of the city. The revolution not only made short work of the monarchy, but also of the Catholic Church's real estate. Napoleon had the Jesuits' vegetable garden ploughed up and turned it into a public cemetery. It is only a fifteen-minute walk from my apartment, and I pop over there every now and then to visit Proust and Oscar Wilde. If you get lost—and that is a pleasure among the large old trees—you sometimes bump into Chopin, or Modigliani, or Jim Morrison. One afternoon, as I was looking for the exit, it occurred to me that the cemetery is so famous that if you ever want to be buried there yourself, you have to think ahead a bit. I assumed there would be a substantial waiting list and that it was high time to put my name on it. I hoped you would be able to indicate a preference. I could, after my death, live with idea of having Proust or Wilde as a neighbor. Or with Edith Piaf; she’ll probably keep her mouth shut in the evenings now. Preferably not Morrison; I’ve always thought he was a pretentious loudmouth. Most of all, I would like to lie next to the Mur des Fédérés, in a corner of the cemetery, where the last Communards gathered in late May 1871 after their attempt to turn Paris into something socialist had failed. They held out to the last man against the government army. That was heroic, and practical too. They could be buried right there on the spot. The cemetery’s office is on all sides surrounded by gravestones, so you can get used to the idea. And there is no waiting list. At first, I misunderstood that. For a moment, I thought you could just knock on the gate when the time came. That seemed a reassuring thought to me, and of course, it was too good to be true. The official on duty, a friendly man who gave the impression that he often talked with people who think about death, explained that you had to call to ask if there was a spot available. One may only call if one lives in Paris, he said—which seemed quite logical to me at a municipal cemetery—and if one is dead. In French, you can get away with that; “on” is much more versatile than one —so he didn't understand why I had to hold back my laughter. A waiting list, he concluded, would be unfair. Every citizen, rich or poor, famous or obscure, must have the same chance. During our conversation, he received three calls and had to turn people away each time. ‘Do you ever have funerals here?’ I asked. 'Certainly, monsieur ‘,’ said the official proudly. ‘Many families have thought about the future and have a grave with some space left. And sometimes someone who calls gets lucky; that happens too. Moreover, there is always room in our crematorium.’

Père Lachaise werkte in het onderwijs, maar hij dankt zijn faam aan zijn bijbaantje als biechtvader van Lodewijk XIV. Hij woonde met een roedel jezuïeten in een groot huis aan de oostkant van de stad. De revolutie maakte niet alleen korte metten met het koningshuis, maar ook met het vastgoed van de katholieke kerk. Napoleon liet de moestuin van de jezuïeten omploegen en maakte er een openbare begraafplaats van. Het is maar een kwartiertje van mijn appartement en ik loop er zo nu en dan even heen om bij Proust en Oscar Wilde langs te gaan. Als je verdwaalt - en dat is een genoegen tussen de grote oude bomen - kom je soms zomaar Chopin tegen, of Modigliani, of Jim Morrison. Op een namiddag toen ik op zoek was naar de uitgang kwam het bij me op dat de begraafplaats zo beroemd is dat je, als je er zelf ooit wilt liggen, een beetje vooruit moet denken. Ik nam aan dat er een flinke wachtlijst zou zijn en dat het hoog tijd was om mijn naam erop te zetten. Ik hoopte dat je een voorkeur zou kunnen opgeven. Met Proust of Wilde als buurman zou ik na mijn dood best kunnen leven. Of met Edith Piaf, die zal nu ‘s avonds haar mond wel houden. Morrison liever niet, die heb ik altijd een pretentieuze schreeuwlelijk gevonden. Het liefste zou ik bij de Mur des Fédérés liggen, in een uithoek van de begraafplaats, waar de laatste Communards zich eind mei 1871 verzamelden nadat hun poging om van Parijs iets socialistisch te maken was mislukt. Ze hielden tot de laatste man stand tegen het leger van de regering. Dat was heroïsch, en ook praktisch. Ze konden meteen ter plekke worden begraven. Het bureau dat erover gaat is midden tussen de grafzerken, zodat je vast aan het idee kunt wennen. En er is geen wachtlijst. Eerst begreep ik dat verkeerd. Ik dacht even dat je gewoon kon aankloppen als het zover was. Dat leek me een geruststellend idee en het was natuurlijk te mooi om waar te zijn. De dienstdoende ambtenaar, een vriendelijke man die de indruk wekte dat hij vaak sprak met mensen die over de dood nadenken, legde uit dat je moest bellen om te vragen of er plaats was. Men mag alleen bellen als men in Parijs woont, zei hij, wat mij nogal logisch leek op een gemeentelijke begraafplaats, en als men dood is. In het Frans kan je dat maken, “on” is veelzijdiger dan ons “men”, dus hij snapte niet waarom ik mijn lachen in moest houden. Een wachtlijst, besloot hij, zou onrechtvaardig zijn. Elke burger, arm of rijk, beroemd of obscuur, moet dezelfde kans hebben. Tijdens ons gesprek werd hij drie keer gebeld en moest telkens nee verkopen. ‘Vinden hier ooit begrafenissen plaats?’ vroeg ik. ‘Jazeker, monsieur,’ zei de ambtenaar trots. ‘Veel families hebben aan de toekomst gedacht en beschikken over een graf waar nog wat plaats over is. En soms heeft iemand die opbelt ineens geluk, dat komt ook voor. Bovendien is er altijd ruimte in ons crematorium.’

When we sailed to the Bahamas, the children were eleven and thirteen. They were in school, of course, but in the US education is organized in a unique way. There are no national examinations, there is no Federal oversight or inspection, everything is done at a local level. In addition, there are countless private schools that do not answer to any authority. Nico and Jana attended the public school. On the advice of the principal I called the County Commissioner and told him we were going away for a while. 

In the autumn of 1980 I traveled by train from Holland via Osnabrück and Hanover to East Berlin. I was twenty-six at the time. On the way I read "The Berlin Stories" by the English writer Christopher Isherwood, who was riding the same rails exactly fifty years earlier, when he was twenty-six.

Toen we naar de Bahama's zeilden waren de kinderen elf en dertien. Ze zaten natuurlijk gewoon op school, maar in Amerika is het onderwijs op een unieke manier geregeld. Landelijke examens bestaan niet, er is geen ministerie dat toezicht houdt, alles gebeurt op plaatselijk niveau. Er zijn bovendien talloze particuliere scholen die zich van geen enkele inspectie iets aantrekken. Nico en Jana zaten op de openbare gemeenteschool. Op advies van de directeur belde ik het kantoor van de wethouder en vertelde dat we een tijdje weg gingen. 

'He live here?' the punk asked. 'This is a restaurant.' 'It's the right address ,' I said. We parked at the bottom of the hill, at the river bank. 'Caddie ain't here,' the punk said. He had a talent for making superfluous remarks. The parking lot was empty. I straightened my tie and got out of the car. The punk didn't move.

Even dachten we dat we in de verte een grote witte stad zagen. We zagen paleizen en kathedralen en herenhuizen met hoge puntdaken, die waren omringd door een muur met glinsterende torens. In werkelijkheid waren het honderden immense ijsbergen die de horizon van noord tot zuid opvulden. Toen we dichterbij kwamen brak de muur van ijs open en tussen de grote bergen lagen velden vol schotsen en kleinere ijsbrokken. We hadden nog tien mijl te gaan tot Ilulissat aan de mond van de Jakobshavn Isfjord, maar konden niet verder. De Isfjord is de grootste gletscher aan de westkust van Groenland en de baarmoeder van alle ijsbergen in de Atlantische Oceaan. 

Teresa was na de Fiesta van de heilige Salvador in de stad blijven hangen, meer zomaar dan met opzet, en na een week was haar geld op. 'Ik blijf liever hier,' zei ze. 'Thuis in Gotera is toch geen werk, en het is er zo saai door de oorlog.' Ze zat op de rand van Antonieta's bed. 'Blijf dan,' zei Antonieta vanuit de douche. Ze waste haar voeten in de wasbak. 'Hoe laat is het? Is het al zo laat? Het water is op.' 'Ik heb geen geld,' zei Teresa. 'Don Berto vroeg gisteren wanneer ik zou betalen, omdat hij ook rekeningen heeft.' Antonieta kwam uit de douche, in een vuilwit nachthemd. 'Ik wou dat het meer regende, dan hadden we meer water ' 'Je kan ook eerder opstaan,' zei Teresa, die haar kleren al had gewassen in de